رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال: ادعای غیرقانونی بودن پلتفرمهای دوراپزشکی فاقد مبنای قانونی است
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، روز سهشنبه ششم مردادماه در نشست خبری هفتگی خود صراحتاً اعلام کرد که «هرگونه انسداد، تعلیق، تحدید و ممنوعیت فعالیت سکوها و کسبوکارهای دیجیتالی، تنها پس از اخذ نظر ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی و دستور رئیسجمهور شدنی است.» او این سیاست را دستاوردی در مسیر صیانت از حقوق مردم دانست. با وجود این موضعگیری رسمی و شفاف در بالاترین سطح اطلاعرسانی دولت، انتشار نامهای از سوی بدنه اجرایی وزارت بهداشت نشان میدهد که رویکرد محدودکننده نسبت به اقتصاد دیجیتال همچنان در بخشهایی از سیستم جریان دارد.
محمودرضا محقق، مشاور اجرایی معاونت درمان وزارت بهداشت، در نامهای خطاب به رئیس مرکز مدیریت آمار و فناوری اطلاعات این وزارتخانه، رویکردی کاملاً متفاوت را پیش گرفته است. او شاخصترین بازیگران سلامت دیجیتال و دوراپزشکی از جمله دکترساینا، اسنپدکتر، پزشکت، دکتردکتر، زوپ، پذیرش۲۴، پزشکبوک و بهترینو را فاقد مجوز و تأییدیه وزارت بهداشت دانسته و خواستار اقدام مشترک برای اعمال نظارت و صدور مجوزهای جدید برای پلتفرمهایی شده است که سالهاست ذیل ساختارهای قانونی کشور فعالیت میکنند.
این تقابل میان سیاست اعلامی دولت و نامهنگاریهای داخلی، با واکنش نهادهای صنفی روبهرو شده است. احمد طاهرخانی، رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال انجمن تجارت الکترونیک، این اقدام را نهتنها غیرحرفهای و آسیبزا میداند، بلکه آن را سندی بر ناآگاهی نویسنده از ساختار قانونی صدور مجوزها در کشور میخواند.
او در گفتوگو با دیجیاتو، با انتقاد از این نامه درباره فعالیت پلتفرمهای دوراپزشکی گفت: این نامهنگاری نشان میدهد نویسنده آن نسبت به ساختار صدور مجوز و مواد قانونی مرتبط با این حوزه اشراف کافی ندارد. از نظر من، انتشار خبری چنین نامهای نیز اقدامی غیرحرفهای بوده است.
طاهرخانی با اشاره به ماده ۷ قانون اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی افزود: طبق قانون، درگاه ملی مجوزها مرجع رسمی و قانونی پیگیری و صدور مجوزهای کسبوکار است. همه کسبوکارها برای دریافت مجوز باید از مسیر این درگاه اقدام کنند و در آنجا مشخص شده است که کدام سازمان یا نهاد، مرجع صادرکننده یا ناظر هر مجوز است.
رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال انجمن تجارت الکترونیک تهران ادامه داد: برای فعالیت اپلیکیشنها در حوزه سلامت، مجوزی با عنوان سامانههای ارائه انواع خدمات و کالا بر بستر فضای مجازی در حوزه سلامت در درگاه ملی مجوزها تعریف شده است. این مجوز را اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی صادر میکند و تا جایی که اطلاع دارم، عمده پلتفرمهایی که در این حوزه فعالیت میکنند، این مجوز را دریافت کردهاند.
به گفته او، اگر پلتفرمی هم این مجوز را دریافت نکرده باشد، باید مسیر قانونی دریافت آن را طی کند، اما نمیتوان از مجوزی سخن گفت که در درگاه ملی مجوزها تعریف نشده است.
طاهرخانی درباره اینکه آیا وزارت بهداشت میتواند بهصورت مستقل برای پلتفرمهای دوراپزشکی مجوز جدیدی تعیین کند، توضیح داد: وزارت بهداشت نمیتواند مستقلاً مجوز جدیدی ایجاد کند. این وزارتخانه نیز باید از طریق درگاه ملی مجوزها درخواست خود را مطرح و استدلال کند که چنین مجوزی باید وجود داشته باشد.
رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال انجمن تجارت الکترونیک افزود: درگاه ملی مجوزها موضوع را در کمیتههای تخصصی بررسی میکند تا مشخص شود مجوز جدید با مجوزهای موجود موازیکاری ندارد و سازوکار مشخصی برای آن تعریف میشود. اما چنین مراحلی از سوی وزارت بهداشت طی نشده است. مجوزی که اکنون در این حوزه وجود دارد نیز چند سال پیش تعریف شده و بسیاری از کسبوکارها آن را دریافت کردهاند.
معنای پلتفرم را هنوز درک نکردهاند
او در پاسخ به این پرسش که آیا خدمات ارائهشده از سوی این پلتفرمها اساساً دوراپزشکی محسوب میشود، گفت: اگر یک کسبوکار خدمات ویزیت آنلاین یا مشاوره آنلاین پزشکی ارائه کند، فعالیت آن در تعریف دوراپزشکی قرار میگیرد. اما به نظر میرسد در این موضوع، مفهوم پلتفرم بهدرستی و شفافیت کافی درک نشده است.
طاهرخانی پلتفرمهای سلامت را واسطهای میان پزشک و کاربر متقاضی خدمات پزشکی دانست و ادامه داد: این پلتفرمها در بستر دیجیتال، ارتباط میان پزشکان و بیماران را تسهیل میکنند. بسیاری از برندهایی که نامشان در آن نامه آمده، پلتفرمهای شناسنامهدار هستند و به شفافیت در حوزه خدمات پزشکی کمک کردهاند.
رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال انجمن تجارت الکترونیک اضافه کرد: بهجرئت میتوانم بگویم این پلتفرمها شفافیتی ایجاد کردهاند که حتی سازمان نظام پزشکی نیز بهسادگی نمیتواند آن را ایجاد کند. کاربران از طریق این پلتفرمها میتوانند درباره سوابق، خدمات و نظرات سایر بیماران درباره پزشکان اطلاعات به دست آورند.
او با اشاره به نقش این پلتفرمها در دوره کرونا و بحرانهای مختلف افزود: باید از این پلتفرمها برای نقشی که در ارائه سریع خدمات به بیماران ایفا کردهاند، قدردانی شود، نه اینکه با انتشار چنین نامهای فعالیت همه آنها زیر سؤال برود.
تخلف احتمالی باید از همان پلتفرم پیگیری شود
طاهرخانی درباره اشاره نامه وزارت بهداشت به یک مورد سوءاستفاده از مشخصات پزشکان در یکی از پلتفرمها بیان کرد: اگر درباره یک پلتفرم تخلفی مطرح شده است، باید همان موضوع با پلتفرم مربوط بررسی شود. اگر پاسخ قانعکنندهای دریافت نشد، میتوان تذکر داد و از آن مجموعه خواست برای جلوگیری از تکرار، اصلاحات لازم را انجام دهد.
او افزود: نمیتوان به دلیل یک مورد ادعایی، فعالیت همه پلتفرمها را زیر سؤال برد و نام تعداد زیادی از کسبوکارها را در رسانهها منتشر کرد. چنین رویکردی میتواند به اعتماد کاربران و اعتبار برندهایی که سالها در این حوزه فعالیت کردهاند، آسیب بزند.
رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال انجمن تجارت الکترونیک درباره علت چنین برخوردهایی توضیح داد: اگر بخواهم خوشبینانه نگاه کنم، دلیل آن ناآگاهی و نداشتن اشراف کافی به قوانین صدور مجوزهاست. اگر ساختار قانونی بهدرستی شناخته میشد، چنین نامهای با این شکل در وزارت بهداشت مطرح نمیشد.
طاهرخانی اضافه کرد: اگر هدف، افزایش شفافیت یا نظارت است، بهتر است دستگاههای مسئول با پلتفرمها جلسه برگزار کنند و از ظرفیت آنها برای بهبود شفافیت و ساماندهی بازار استفاده کنند، نه اینکه با نگاه محدودکننده با کل این اکوسیستم برخورد شود.
پیگیری موضوع از وزارت اقتصاد
او درباره اقدامات انجمن تجارت الکترونیک گفت: ما قطعاً نامهای به مرکز ملی پایش و بهبود محیط کسبوکار و متولیان صدور مجوزها ارسال خواهیم کرد و موضوع را از وزارت اقتصاد پیگیری میکنیم.
رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال انجمن تجارت الکترونیک ادامه داد: این موضوع را در کارگروه اقتصاد دیجیتال نیز مطرح خواهیم کرد. مدت زیادی از جلسه معاون اول رئیسجمهوری با نمایندگان اقتصاد دیجیتال و تأکید بر تسهیل فعالیت کسبوکارهای حوزه سلامت دیجیتال نگذشته است، اما اکنون شاهد انتشار چنین نامهای هستیم.
طاهرخانی همچنین در گفتوگو با ایرنا نیز با اشاره به موضوع مطرح شده با بیان اینکه طبق ماده هفت قانون اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴، هیچ دستگاهی نمیتواند به صورت منفرد و بدون طی فرآیندهای قانونی، درخواست صدور مجوزهای خاص داشته باشد یا کسبوکاری را فاقد مجوز بداند، ادامه داد: دستگاههای اجرایی مکلف هستند شرایط و اطلاعات مجوزهای خود را در «درگاه ملی مجوزها» ثبت کرده و بر اساس آن عمل کنند. در سالهای گذشته نیز در حوزه دوراپزشکی، پلتفرمها مجوزهای لازم برای ارائه خدمات و کالا در بستر فضای مجازی را دریافت کردهاند و هیچ مجوز دیگری از سوی وزارت بهداشت یا سازمان نظام پزشکی برای فعالیت این پلتفرمها تعریف نشده است.
رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال انجمن تجارت الکترونیک بیان کرد: نکته قابل تأمل این است که پلتفرمهای مورد اشاره، همگی کسبوکارهای شناسنامهدار و معتبری هستند که از اتحادیه کسبوکارهای مجازی مجوزهای قانونی خود را دریافت کردهاند. اگر وزارت بهداشت یا سازمان نظام پزشکی ادعای جدیدی در این حوزه دارد، باید از مسیر قانونی آن، یعنی درگاه ملی مجوزها، اقدام کند تا در کمیتههای تخصصی بررسی شود؛ نه اینکه با انتشار نامههای داخلی، اعتبار کسبوکارهایی را زیر سوال ببرد که سالهاست در حال خدمترسانی به مردم هستند.
او با تاکید بر اینکه این پلتفرمها نه تنها غیرقانونی نیستند، بلکه در دورانهای بحرانی از جمله در دوران کرونا، به داد مردم رسیدند و بخشی از بار سنگین نظام سلامت را به دوش کشیدند، تصریح کرد: عملکرد فعلی برخی مسئولان، مصداق بارزِ ترک فعل است؛ چرا که به جای استفاده از ظرفیت تخصصی این پلتفرمها برای بهبود فضای دوراپزشکی، با ادعاهای خلاف واقع، امنیت روانی بیماران و اعتبار کسبوکارها را هدف قرار دادهاند.
طاهرخانی در خاطرنشان کرد: انتشار چنین اخبار و نامههایی، اقدامی غیرحرفهای است که به طور مستقیم به اعتماد کاربران و بیماران ضربه میزند. همه پلتفرمهایی که نامشان در این لیستها آمده، شناختهشده و معتبر هستند و فعالیتشان در چارچوبهای قانونی موجود تعریف شده است.
رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال انجمن تجارت الکترونیک در پایان گفت: انتظار میرود مسئولان وزارت بهداشت از چنین رفتارهای تنشزایی جلوگیری کنند و به جای ایجاد فضای تقابلی، در مسیر تعامل و رعایت قانون گام بردارند.